خانه / استان / قلعه بارده
قلعه بارده - شهرستان بن
قلعه بارده - شهرستان بن

قلعه بارده

موقعیت جغرافیایی قلعه بارده

قلعه بارده، تنها قلعه از خوانین ایل چهارلنگ است که در استان چهار محال و بختیاری و در شهرستان بن به جای مانده است.

تاریخچه قلعه

قلعه بارده درحدود سال ۱۲۷۸ ه. ق توسط دو برادر به نام های محمد حسن خان و داراب خان فرزندان چراغعلی خان از سران ایل چهارلنگ، طایفه محمد صالح، ساخته شده است.

چراغعلی خان قلعه اول خود را در جایی که امروزه بافت روستای بارده آن را احاطه کرده است ساخته، که در احداث آن بیشتر جنبه دفاعی مورد توجه قرار داشته است. از حدود سال ۱۲۷۰ هجری قمری بنیان قلعه به جای قلعه قبلی گذارده شد.

بر اساس وصیتنامه مرحوم محمدحسن خان که نزد نوادگان وی موجود است مبلغ ۳۰۰۰ تومان خرج ساخت قلعه گردیده که ایشان به فرزندان خود وصیت کرده است که قلعه را تکمیل و تزیین نمایند که این کار انجام نگرفت.

استادکاران قلعه بارده، استاد اسماعیل ترکان بنا و برادرش استاد علی محمد معمار اصفهانی بوده اند که قلعه سردار شجاع الممالک در روستای بلومیر از توابع فریدن نیز توسط آنها ساخته شده است.

موقعیت قلعه بارده

قلعه در غرب روستای بارده قرار دارد. موقعیت مکانی قلعه به گونه ای است که از سمت شرق دارای شیب زیادی با طول حدود ۴۰ متر تا کف دره ابتدای روستا و از جهات سه گانه دیگر نیز قرار گرفتن آن بر روی بلندی مشخص است. به غیر از جهت شرقی بقیه جوانب آن را دشت و مراتع کشاورزی احاطه نموده است.

بنابر موقعیت مکانی و معماری بنا، علاوه بر ایجاد قلعه خانی، نکات حفاظتی و تدافعی نیز در ساخت آن رعایت گردیده است.

قلعه بارده دارای دو بیرونی و اندرونی جدا است که اندرونی ها دارای زیرزمین و طبقه همکف بوده و جوانب جنوبی و شمالی آ نها را اطاق های نشیمن احاطه کرده است. بیرونی ها شامل سرطویله و اصطبل هستند که قسمت اعیانی با راه ورودی جداگانه بر روی آنها ساخته شده است.

مصالح به کار رفته در بنا خشت، آجر و سنگ و نمای بیرونی قلعه، سنگی است. سقف زیرزمین، اصطبل و سر طویله با طاق ضربی و سقف اطاق های نشیمن با تیر چوبی پوشیده شده اند.

دروازه اصلی وسط ضلع غربی بنا قرار دارد که آن را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم کرده است، با آجر ساخته شده و نمای بیرونی آن قوسی است. تزیینات ساده آجرکاری در احداث دروازه به کار رفته و دو سکوی سنگی در طرفین درب قرار دارند.

از داخل دارای هشتی با سقف طاق و گنبد بوده که تخریب شده است. با ورود به داخل، راهرویی قرار دارد که در سمت چپ ورودی اندرونی و در روبروی ورودی، محوطه اندرونی قرار دارد. راه ورود به قسمت جنوبی در سمت راست قرار داشته که مسدود شده است.
اندرونی شمالی دارای زیرزمین، طبقه همکف و اطا قهای نشیمن طرفین حیاط است. زیرزمین اندرونی در عمق حدود ۵/ ۱ متری از کف حیاط قرار دارد و مانند مصطبه ای است که طبقه همکف بر روی آن ساخته شده است. نمای آجری بیرونی زیرزمین را به ارتفاع حدود ۵/ ۱ متر هفت طاق نمای هلالی تشکیل م یدهد.
در دیوارهای قسمت های زیرزمین بخاری های دیواری که دودکش آن ها تا پشت بام طبقه همکف ادامه می یابد تعبیه شده است.
طبقه همکف بر روی مصطبه به وجود آمده است. دو راه پله آجری از طرفین به ایوان راه دارند که ارتباط اطاق ها و ایوان را با حیاط اندرونی برقرار می کنند. طبقه همکف دارای ایوانی شمالی جنوبی است که شامل ده اطاق نشیمن، دو گوشواره و یک شا هنشین است.

اطاق پنج دری در وسط ایوان قرار دارد که در پشت آن پنج در دیگر به شاه نشین راه دارند. در طرفین آن دو اطاق و به موازات آ نها در قسمت پشت نیز دو اطاق دیگر واقع است.
در ابتدا و انتهای ایوان چهار اطاق تودرتو ساخته شده که اطاق شمالی به اطاق شیرده معروف است. (چراغعلی خان دارای ۱۶ پسر و ۱۴ دختر بوده و همیشه یک فرزند نوزاد شیرخوار در قلعه وجود داشته و یک اطاق به این کار اختصاص داده شده بود.)

سقف ایوان ها و اطاق ها با تیر چوبی پوشانیده و نمای آن ها را قاب و تخته تشکیل می داده که از بین رفته و قطعاتی اندک از آن ها به جای مانده است. در اطاق ها دارای نمای قوسی و نورگیرهای بیضی شکل در بالای خود هستند که نمای خاصی به ایوان داده اند.
اطا ق ها فاقد تزیینات در دیوار و سقف هستند و از خصوصیات آنها داشتن طاق چه های دیواری زیاد با نمای هلالی است.

چند اطاق ایوان دار در طرفین حیاط ساخته شده که جهت اطاق نشیمن خدمتکاران و نوکران اندرونی بوده است. این اطاق ها دارای درهای چوبی ساده، سقف مسطح و ایوان کوچکی هستند.

بیرونی شمالی بر روی سر طویله و اصطبل مخصوص اسب های خان ساخته شده است و راه جداگان های از کنار و پشت اصطبل دارد.

اطاقهای بیرونی شامل شاه نشین و مهمانخانه است که شاه نشین در پشت قسمت مهمانخانه ساخته شده است.

قلعه بارده - شهرستان بن
قلعه بارده – شهرستان بن
قلعه بارده - شهرستان بن
قلعه بارده – شهرستان بن

قسمت جنوبی، منزل داراب خان بوده و همانگونه که گفته شد مشابه و قرینه قسمت شمالی است. با این تفاوت که ضلع جنوبی حیاط فاقد اطاق بوده و در حال حاضر اجزای بیرونی تخریب شد هاند.

دو قسمت دارای خصوصیات مشترک بوده و تفاوت قابل توجهی در آ نها دیده نمی شود و از طرفی هر دو قسمت مجموعه قلعه بارده را تشکیل می دادند.

قلعه بارده دارای چهار برج مدور در چهار زاویه بنا است که با لاشه سنگ ساخته شده اند. طبقات زیرین دو برج شرقی که در طرفین اندرونی ها قرار دارند جهت انبار و طبقات بالا جهت نگهبانی از قلعه ساخته شده اند. طبقات بالا جهت ذخیره مهمات، کمین و تیراندازی پیش بینی شده است.

0
بد نيستخوبخيلي خوبعاليفوق العاده (هنوز راي نداده ايد)
Loading...
0

Check Also

سبد بافی

سبد بافی

بافت و پیچ ترکه ها و شاخه های نازک درختان مانند بید،کبود و. . . به منظور …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *