خانه / استان / مسجد جامع شهرکرد
مسجد جامع شهرکرد
مسجد جامع شهرکرد

مسجد جامع شهرکرد

مسجد جامع شهرکرد یا «مسجد خان » در بافت قدیمی شهرکرد و تقریبا در مرکز شهر در خیابان ملت و در کوچ های به نام «مشرف » واقع شده است. این مسجد در سال ۱۲۷۰ ه.ق توسط یکی از خوانین چالشتر به نام «حاج محمد رضاخان ستوده » – که از جمله خوانین خاندان ریاحی بوده است- ساخته شد. قدمتی بیش از یکصد و شصت سال دارد. این مسجد تاریخی با ساختمان تمام آجری و گنبدهای قدیمی همواره در این محل جلب نظر می نماید و در کنار سایر آثار بناهای مذهبی و تاریخی استان، نمادی از معماری خاص مناطق سردسیری با دو شبستان تابستانی و زمستانی است.

مسجد جامع شهرکرد، یکی از بناهای قدیمی این شهر به شمار می آید و در سال ۱۲۷۰ ه . ق به دستور «حاج محمدرضا خان » احداث گردید. این بنا از آجرهای چهار گوش و به سبک عالی بنا شده و پلان آن برگرفته شده از سبک معماری مساجد قاجاری است و دارای ویژگی های زیر است:

شبستان ها:

از جمله ویژگی های قابل توجه این مسجد، برخوردار بودن از دو شبستان زمستانی و تابستانی است. شبستان زمستانی که به صورت ستون دار ساخته شده در سمت غرب صحن و به موازات ضلع بلند آن قرار دارد. کف این شبستان حدود ۵۰ سانتیمتر از سطح صحن پایین تر قرار گرفته است و این مساله به خاطر گرم تر نگه داشتن شبستان در فصل زمستان بوده است. در جلوی این شبستان دو در ورودی کوچک قرار دارد که در جلو دارای درهای فلزی و در داخل دارای درهای چوبی است. در جلو شبستان پنجره هایی برای روشنایی داخل شبستان تعبیه شده که در جلوی آن ها با آجر به صورت مشبک در آمده است. این پنجره ها از چوب و به صورت سه لنگه با قاب های شیشه به اشکال مربع و مستطیل و لوزی ساخته شده اند.

در شبستان زمستانی مسجد مجموعا هشت ستون سنگی به ارتفاع ۱۶۰ سانتیمتر به صورت چهار گوش به عرض هر ضلع ۴۰ سانتیمتر ساخته شده است که چهار زاویه آنها به صورت قاشقی تراش خورده اند و دارای سر ستون و پایه ستون اند.

سر ستون ها به صورت چهارگوش و مضاعف بر روی هم قرار گرفته اند و پایه تویزه های جناقی و گنبدهای کوچک بر روی این ستون های سنگی استوار شده است. بین هر ستون در بالای سرستون یک تیر چوبی به صورت افقی قرار داده شده است که به گونه ای موجب استحکام طاق ها می شود. در رأس هر کدام از گنبدهای کوچک این شبستان، یک روزنه به  صورت گرد تعبیه شده که در بالای آنها با شیشه مسدود شده و به صورت نورگیر درآمده اند، دیوار داخلی شبستان آجری است که با گچ بندکشی شده است.

مسجد جامع شهرکرد علاوه بر شبستان زمستانی، دارای شبستان تابستانی نیز هست. این شبستان در سمت جنوب صحن و در امتداد ضلع کوچک مسجد واقع شده است که ورودی آن به صورت یک در بزرگ و دو در کوچکتر در طرفین آن است.

این شبستان که در اصل ایوان جنوبی بنا است، با بهره گیری از تویزه های طاق ها و گنبد اصلی در ابتدای ورودی ایوان قرار دارد. محراب این شبستان در انتهای گنبد اصلی واقع شده که با کاشی های هفت رنگ جدید با حاشیه فیروزه ای ساده مزین شده است.

صحن مسجد:

این مسجد دارای حیاطی به شکل مستطیل است که کف آن تماما با تخته سنگ هایی مفروش شده و در دو طرف آن رواق ها قرار دارد که در سمت غرب در جلوی شبستان زمستانی و در جبهه شرقی در دو طرف در ورودی اصلی قرار گرفته اند. در سمت شمال صحن، حوض سنگی وسیعی ساخته شده که آب آن قبلا به وسیله ی چاه تامین می شده است.

رواقها:

دور تا دور صحن مسجد و همچنین در طرفین ایوان های شمالی و جنوبی رواق هایی ساخته شده است که در دو طرف ایوان ها به صورت دو طبقه و در دو طرف دیگر صحن به صورت یک طبقه ایجاد شده اند. سقف این رواق ها با طاق های جناقی و نیم گنبد پوشش شده اند و بین هر دو رواق یک ورودی با طاق کم عمق گهواره ای ایجاد شده است.

ایوان ها:

این بنا که تنها بنای چهار ایوانی استان  است، دارای دو ایوان بلند و وسیع در شمال و جنوب است که هر دو به صورت قرینه هم در شمال و جنوب صحن مسجد ساخته شده اند. این ایوان ها بیشترین ارتفاع را در این بنا به خود اختصاص داده اند که در جلو با طاق های جناقی و در پس آن با ایجاد گوشواره ای با نقوش آجری به شکل لوزی به حالت نیم گنبد جمع شده اند.

قسمت بالای هر دو ایوان با کاشی های هفت رنگ و با حاشیه ای از کاشی های فیروزه ای تزیین شده است. در دو طرف ایوان ها دو جرز به پهنای ۱/۵ متر تا سطح بام ادامه پیدا کرده که پایه های طاق جناقی بزرگ بر روی آن ها استوار شده است و در سطح این جرزها طاق نماهایی تعبیه شده که برخی از آن ها با کاشی های هفت رنگ تزیین شده اند و در کمرگاه این دو ایوان و در پایه طاق های بزرگ یک عدد تیر چوبی قطور جهت استحکام طاق قرار داده شده است.

کاشی کاری ها:

یکی از مصالحی که در این بنا در حجم زیاد مورد استفاده قرار گرفته، کاشی است که بیشتر از کاشی هفت رنگ با نقوش اسلیمی که در اکثر بناهای دوره قاجار مورد استفاده قرار گرفته، به کار رفته است. کاشی های فیروزه ای و لاجوردی نیز در برخی از طاق نماها به کار رفته که مشتمل بر آیاتی از قرآن کریم و ادعیه مختلف است. پشت نعل های داخل صحن از کاشی های هفت رنگ و بدنه شمالی نیز کاشی هایی که شامل آیات قرآن و اشعار محتشم کاشانی است و به وسیله «موسوی زاده کاشی پز » تهیه و نصب شده است.

ورودی و سر درها:

این مسجد دارای سه در ورودی است که در شمال، شرق و غرب آن واقع شده اند. این ورودی ها در جلو و عقب با طاق های جناقی و نیم گنبد پوشش شده اند. در درون راهروهای ورودی طاق نماهایی ایجاد شده که عمق آن حدود ۱۵ سانتیمتر است و با کاشی هفت رنگ تزیین شده اند.

گنبدهای مسجد:

جبهه ها و ایوان های شمال و جنوب این مسجد چهار ایوانی نسبت به جبهه ها و ایوان های شرق و غرب دارای عظمت بیشتری بوده و در دو طبقه است و جبهه های شرق و غرب در واقع مهتابی جبهه های اصلی است. جبهه جنوبی دارای گنبد و محراب و ایوان است و شامل دو شبستان تابستانی در طرفین است که هر شبستان از دو دهنه طاق و چشمه آجری و یک محراب تشکیل شده است. گنبد بر روی مقطع چهارگوش قرار گرفته که به وسیله سکنج ها و شاپرک ها به هشت و سپس شانزده گوش تقسیم شده است و سپس دور اصلی گنبد آجری دورچین از روی آن ها شروع می شود. ایوان اصلی در جلوی گنبد و با ارتفاع بیشتری نسبت به شبستان ها و طاق نماهای طرفین قرار دارد و سقف کفپوش آن با قطار بندی ها و تزئینات آجری شکل گرفته است. محراب زیر گنبد دارای لچکی و پشت بغل های کاشی خشت هفت رنگ است.

به طور کلی مساحت قسمت های مختلف مسجد جامع شهرکرد به این گونه است: صحن مسجد حدود ۷۰۰ متر مربع، شبستان غربی یا زمستانی با مساحتی حدود ۲۸۰ متر مربع، شبستان جنوبی یا تابستانی با مساحتی با حدود ۳۵۰ متر مربع است.

مسجد جامع شهرکرد از نظر معماری و وسعت کامل ترین و بزرگ ترین مسجد تاریخی استان محسوب می شود و تنها مسجد چهار ایوانی در استان است. کاشی کاری هفت رنگ، طاق نماها، حوض، طاق نماهای جناقی، آجرکاری، درهای چوبی، گره چینی و منبر منبت کاری شده و … ویژگی های معماری و هنری این مسجد را تشکیل می دهند. این مسجد در تار یخ ۱۰ / ۵/ ۱۳۵۶ به شماره ۱۵۴۳ به ثبت مجموعه آثار ملی ایران رسید.

0
بد نيستخوبخيلي خوبعاليفوق العاده (هنوز راي نداده ايد)
Loading...
0

Check Also

سبد بافی

سبد بافی

بافت و پیچ ترکه ها و شاخه های نازک درختان مانند بید،کبود و. . . به منظور …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *