خانه / استان / چهارمحال و بختیاری در یک نگاه
پوشش مردان بختیاری

چهارمحال و بختیاری در یک نگاه

چهارمحال و بختیاری در یک نگاه

« چهارمحال » که حداقل از قرن ششم هجری قمری بدین نام شهرت داشته است؛ شامل محال چهارگانه «لار (رار)، کیار (کلار)، میزدج(مزدج) و گندمان (کندمان) است. « بختیاری » هم نام یک ایل و هم نام یک منطقه جغرافیایی است که به دلیل استقرار بخشی از ایل بختیاری در این منطقه بدین نام خوانده می شود. از عصر صفویه در متون و بخشنامه های دولتی به دو منطقه «چهار محال » و « بختیاری » اشاره شده است. این مناطق در طول تاریخ به لحاظ سیر تحولات تقسیمات کشوری، فراز و نشیب های زیادی را پشت سر گذاشته اند تا آن که با تصویب قانون ایالات و ولایات در سال ۱۲۸۵ ه.ش. تا حدودی وضع کنونی چهار محال و بختیاری تثبیت شد.

چهارمحال و بختیاری تا قبل از سال ۱۳۳۲ در قالب شهرستان شهرکرد و بختیاری از شهرستانهای استان اصفهان (یکی از استانهای ده گانه آن زمان) محسوب می شد. در همین سال با توجه به ویژگی های متمایز اقتصادی، سیاسی و اجتماعی حاکم بر منطقه از استان اصفهان جدا و به عنوان فرمانداری مستقل «بختیاری و چهارمحال » در تقسیمات کشوری قرار گرفت. در سال ۱۳۳۷ این فرمانداری به فرمانداری کل و سپس در سال ۱۳۵۲ طبق مصوبه هیأت وزیران به استانداری ارتقا یافت.

بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، این استان دارای ۹ شهرستان، ۴۰ شهر، ۲۵ بخش و ۵۰ دهستان و ۸۲۰ روستاست و شهرکرد مرکز آن است. این استان از بضاعت و توانمندی های بسیاری در زمینه ورزش هایی مانند قایقرانی، اسکی روی آب، شنا، سوارکاری و دوچرخه سواری در مسیرهای بسیار زیبای بروجن- لردگان، شهرکرد- چلگرد، لردگان- سرخون (اردل)و چلگرد- بازفت و نیز مسیرهای متعدد پیاده روی، کوهپیمایی، صعود به قلل مرتفع و مناطق سنگ نوردی است. شهرستان های این استان عبارت اند از اردل، بروجن، بن، سامان، شهرکرد، فارسان، لردگان، کوهرنگ و کیار.

جمعیت استان بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰ بالغ بر ۹۰۰ هزار نفر است که بیش از نیمی از آن شهرنشین، نیم دیگر ساکن مناطق روستایی و عشایری و تعدادی نیز کوچ رو هستند. کهن ترین آثار استقرار و سکونت انسان نخستین در این منطقه به هزاره هفتم پیش از میلاد مسیح می رسد.

بر اساس کتیبه ها و سنگ نبشته های تار یخی، منطقه چهارمحال و بختیاری از زمان پادشاهی کورش هخامنشی جامعه ای مدنی بوده است. این سرزمین یکی از قدیمی ترین نقاط آباد و مسکونی مرکزی ایران بوده و در دوران عیلامیان و هخامنشیان از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. بختیاری ها یکی از طایفه های پارسی هستند که در سده های ۶ و ۷ قبل از میلاد در دامنه کوه های بختیاری در خاور شوشتر و کرانه های رود کارون تا نواحی سردسیری کنونی استان چهارمحال و بختیاری مستقر شده اند و با عیلامی ها که ساکنان محلی آن سرزمین بوده اند درآمیخته و قوم یگانه ای را پدید آورده اند.

استان چهارمحال و بختیاری منطقه ای عشایری است و جامعه عشایری عمدتا از راه دامداری امرار معاش می کند. همچنین به دلیل بارش های آسمانی قابل توجه و جاری شدن رودخانه های پر آب، کشاورزی از مهمترین ارکان اقتصادی این استان به شمار می رود. وجود بزرگترین جامعه عشایری و کوچنده کشور یعنی ایل بختیاری با شیوه زندگی ویژه، صنایع دستی، سیاه چادرها، لباس های زیبا و رنگارنگ، گویش، فرهنگ، آداب و رسوم، همچنین وجود راه های تار یخی و تنوع سکونت گاه های فصلی و دائمی سبب شده است تا استان در زمینه طبیعی و فرهنگی از جذابیت های گردشگری ویژه و متعددی برخوردار باشد. عشایر بختیاری یکی از تیره های آریایی نژاد ایرانی هستند و سالیان بسیاری با قدرت توانسته اند بر بخشی از سرزمین ایران فرمانروایی کنند. درباره وجه تسمیه چهارمحال و بختیاری باید گفت نام «بختیاری » در کتاب «تاریخ گزیده » اثر حمداله مستوفی (نویسنده قرن هشتم هجری) آمده است. سرزمین بختیاری نام خود را از ایل بزرگ و مهمی گرفته است که در تار یخ ایران شهرت بسیاری دارد.

منطقه گردشگری و طبیعت گردی بازوفت
منطقه گردشگری و طبیعت گردی بازوفت

درباره نام ایل بختیاری نظریه های مختلفی وجود دارد. هرودوت (تاریخ نگار یونانی) بختیاری را برگرفته از «باختریا » می داند که نام قبیله ای است که از بلخ و خاور دریای مازندران به جنوب سفر کرده اند. بختیاری ها را به باختریان نیز نسبت داده اند که از روزگاران کهن همواره ساکن باختر بوده اند و نام خود را از آن سرزمین گرفته اند و باختر را محلی بین عراق عرب، همدان و پارس می دانند و بی گمان نام آن، نخست «باختریا » بوده که به مرور زمان به بختیار و در سده های نخستین اسامی «بختیاری » تغییر یافته است. شناخت و ریشه یابی نژاد مردم بختیاری (چهار لنگ و هفت لنگ) یکی از معماهای لاینحل تار یخ ایران است. کرزن در سال ۱۸۹۰ می نویسد: «لرها کی هستند؟ از کجا آمده اند؟ » او حتی می گوید «با توجه به واژه باختریا احتمال می رود پیش از آن که به اقوام ایرانی تعلق داشته باشند متعلق به اقوام باختریا باشند که بیشتر به اروپایی ها شباهت دارند ». حاجی خسرو خان سردار ظفر معتقد است که بختیاری ها در زمان صفویه (۱۷۳۲ – ۱۵۰۱) به این نام شهرت یافته اند. بختیاری ها در رابطه با اصل و نسب شان دارای افسانه ها و روایت های متعددی هستند. یکی از این روایت ها این است که آنان از سوریه به ایران کوچ کرده اند و برخی نیز بر این باورند که بختیاری ها از نژاد جوانانی هستند که از جور ضحاک به کوه ها متواری شده اند.

سردار ظفر می نویسد: وجه تسمیه طوایف هفت لنگ و چهار لنگ مشخص نیست ولی ممکن است بی ارتباط با پرداخت مالیات بین دو گروه نباشد به این معنی که هفت لنگ ها که ثروت زیادتری داشتند، مبلغی در حدود یک و سه چهارم سهم و چهار لنگ ها یک سهم از کل مالیات دولتی را پرداخت می کردند. روایت دیگری حاکی از آن است که یکی از خوانین قدیم هفت پسر از یک زن و چهار پسر از زنی دیگر داشت و بعدها اولاد و اعقاب خان موصوف به نام هفت لنگ و چهار لنگ شهرت یافتند و به طور دائم با یکدیگر به زد و خورد پرداختند. شاید هم همین افسانه ها بازتاب جنگ و ستیزهای خانوادگی بین بختیاری ها بوده است.

 

0
بد نيستخوبخيلي خوبعاليفوق العاده (هنوز راي نداده ايد)
Loading...
0

Check Also

سبد بافی

سبد بافی

بافت و پیچ ترکه ها و شاخه های نازک درختان مانند بید،کبود و. . . به منظور …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *